Συνέντευξη της Άννας Ξανθοπούλου στον Μιχάλη Κατσιγιάννη
του Μιχάλη Κατσιγιάννη
.jpeg)
Η Άννα Ξανθοπούλου, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1969, όπου ζει και εργάζεται έως σήμερα. Η πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Λόγοι», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. Στη συνέντευξη που ακολουθεί η ποιήτρια δίνει τις απαντήσεις της σχετικά με τη λογοτεχνία και το έργο της. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την ποιήτρια για την απόφασή της να μου παραχωρήσει τη συνέντευξη που παραθέτω εδώ. Τέλος, μία επισήμανση προς τον αναγνώστη. Το κείμενο της παρακάτω συνέντευξης είναι χρήσιμο να αναγνωστεί έχοντας πάντα στο νου ότι η συνέντευξη, ως εργαλείο, γειώνει – με την αρνητική έννοια – το συζητούμενο αντικείμενο.
Πώς προσεγγίζετε τη γραφή;
Η γραφή προέκυψε ως ανάγκη από πολύ νωρίς. Η γραφή των άλλων ήταν ο χώρος που ανακάλυψα όσα δεν μπορούσα να μοιραστώ με τον περίγυρό μου, καθώς και ένας χώρος ελευθερίας και γνώσης. Η γραφή είναι ένα σαράκι. Αδυνατώ να κατανοήσω τη διδασκαλία της, καθώς δεν τη θεωρώ άσκηση φιλολογίας. Πάντα μου άρεσε η άμεση, «εξομολογητική» λογοτεχνία. Ξεκινώ από το προσωπικό βίωμα και, αποφεύγοντας οποιαδήποτε συναισθηματική έξαρση, παραθέτω αυτό που θέλω μέσα από τη χρήση εικόνων, με σκοπό να τις εντάξω στον κόσμο του αναγνώστη. Με γλώσσα απλή, «καθημερινή», στοχεύω στην πρόκληση σοκ και την ταύτιση.
Πώς αντιλαμβάνεστε τη λογοτεχνία;
Δεν θεωρώ τη λογοτεχνία ούτε καθρέφτη του υπαρκτού κόσμου, ούτε ξεκομμένο αισθητικό κείμενο. Εμπνεόμενη από το υπάρχον, θα πρέπει να προχωρά παραπέρα. Να καταδεικνύει, να αναλύει, να αποδομεί, να δημιουργεί αμφιβολίες, να γίνεται φλόγα. Να μην παγιδεύεται σε εύκολες εκφραστικές μεθόδους (φλυαρία, χρήση πολλών επιθέτων και χαρακτηρισμών, βερμπαλισμό), αλλά μέσα από τη δημιουργία, να βρίσκει ακόμη και η ίδια το δικό της δρόμο.
Ποιες είναι οι πιο σημαντικές επιρροές σας (εντός και εκτός λογοτεχνίας);
Ο «μοντερνισμός» του Τζέημς Τζόυς και οι εσωτερικοί μονόλογοι της Βιρτζίνιας Γουλφ, ο δίχως αυταπάτες κόσμος του Σάμουελ Μπέκετ, η διεισδυτική ματιά του Μισέλ Φουκώ, η «ποίηση της ήττας» του Βύρωνα Λεοντάρη, η τραγική μοναξιά του Κώστα Καρυωτάκη και τόσοι άλλοι που σημάδεψαν το χώρο με τη σκέψη τους.
Ποια η σχέση του βιώματος με τον ποιητικό λόγο;
Το βίωμα είναι η έμπνευση και ο ποιητικός λόγος η έκφρασή του.
Ποια είναι η σχέση της ποίησης και του ποιητή με την κοινωνία, τον πολιτισμό και την πολιτική;
Ο ποιητής, ως μέλος μιας συγκεκριμένης κοινωνίας, δεν μπορεί να είναι αποκομμένος από αυτήν. Είναι προϊόν της και, ανάλογα με τις καταβολές, τα διαβάσματα και την ιδιοσυγκρασία του, αναγκαστικά παίρνει θέση, ακόμη κι αν ισχυρίζεται το αντίθετο. Η απουσία θέσης, είναι κι αυτή μια θέση. Οπότε, ο ποιητής διαμορφώνεται από την κοινωνία, υποτίθεται ότι εντάσσεται σε αυτό που η κάθε κοινωνία ονομάζει «πολιτισμό» και εκφράζει τις πολιτικές του θέσεις, ακόμη και αν γράφει ερωτικά ποιήματα.
Μπορεί η ποίηση να επιτελέσει αλλαγές στον άνθρωπο και στον κόσμο;
Η ποίηση μπορεί να αποτελεί είτε χάπι είτε όπλο. Σαν χάπι, αποκοιμίζει. Σαν όπλο, μπορεί να επιφέρει αλλαγές, να ταρακουνήσει συνειδήσεις, να συμβάλλει στην εξέλιξη σκέψης και δράσης.
Υπάρχει λογοτεχνία σήμερα;
Φυσικά και υπάρχει. Και θα υπάρχει όσο υπάρχει το ανήσυχο πνεύμα, ένα περιβάλλον που το υποδαυλίζει και η μοναξιά του ανθρώπου μπροστά στην υπαρξιακή του αγωνία.